حای خالی مردم در روایت انقلاب اسلامی

جای خالی مردم در روایت انقلاب اسلامی

“جای خالی مردم در روایت انقلاب اسلامی” نام برنامه‌ای بود که از سوی موسسه مطالعات تمدن اسلامی(متا) و دفتر مطالعات جبهه فرهنگی(راه) به مناسبت دهه فجر و سی و هفتمین سال پیروزی انقلاب اسلامی در مدرسه رویش کاشان برگزار شد.

در این مراسم که با حضور دکتر سید یوسف مرادی برگزار شد به بررسی و تحلیل تاریخ معاصر پرداخته شد و به برهه‌های مختلف حضور و نقش مردم در شکل‌گیری و استمرار انقلاب اسلامی پرداخته شد.

دکتر مرادی با اشاره به دو واقعه مهم در تاریخ ایران معاصر گفت: این دو واقعه مهم قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در واقعه کشف حجاب ریشه داشت. اول اشغال ایران توسط غرب و عدم واکنش اجتماعی سیاسی مردم نسبت به آن بود و دوم ماجرای ملی شدن صنعت نفت بود. حرکتی کاملا مردمی و ملی و البته با رهبری روحانیت که به دلایل بسیار مهم و قابل تاملی از مسیر حقیقی خود منحرف گردید.

با اینکه در ابتدای حرکت ملی شدن صنعت نفت مصدق با کمک و تکیه به روحانیت توانست نهضت را به خوبی جلو ببرد اما بعد از پیروزی نهضت به دلیل بی اطلاعی از روابط بین المللی همچنین بی خبری از زد بندهای سیاسی غرب برای آنکه بتواند مقابل تحریم انگلیسی بایستد به آمریکا تکیه کرد و این خود مقدمه دخالت آمریکا و فراهم شدن زمینه کودتای ۲۸ مرداد را فراهم نمود.

ایشان در ادامه افزود: در دهه چهل ما از حرکت‌های مردمی چندان اطلاعی در دست نداریم اما به دلیل وضعیت افسردگی که بعد از شکست نهضت نفت در داخل جامعه ایرانی به وجود آمده بود از نیمه دوم دهه چهلم شاهد تحولاتی در عرصه هنر بویژه شعر و رمان هستیم. اشعار نیما یوشیج و رمان همسایگی از این دست می باشد. در مقابل سینمای دوره پهلوی نمونه کامل پمپاژ فحشا در جامعه بود.

در دهه پنجاه جریان مردمی در کنار جریان روحانیت، یکی از دوجریان مهمی است که در جامعه ایران به خوبی نمود دارد رهبری این جریان توسط امام خمینی انجام شده است.

بهترین اسناد برای فهم این جریان اسناد لانه جاسوسی آمریکاست.

حای خالی مردم در روایت انقلاب اسلامی

دکتر مرادی با اشاره به فهم درست امام از ظرفیت‌های مردمی افزود: امام خمینی به خوبی قدرت جریان‌های مردمی را دریافته بود. ایشان در جریان افزایش ساعات حکومت نظامی به مردم دستور دادند بیشتر از همیشه در خیابان ماندگار باشند چون از تجربه شکست جریان صنعت ملی شدن نفت به خوبی آگاه بودند.

همچنین امام به فتح لانه جاسوسی آمریکا بسیار اهمیت داده و آن را مهم می دانستند چرا که دخالتگری آمریکا را در جریان کودتای ۲۸ مرداد خوب فهمیده بودند و مایل نبودند این تجربه تلخ مجددا تکرار شود.

آنچه اکنون شاهد آن هستیم این است که بعد انقلاب ظرفیت مردمی به خوبی دیده نشد و بسیاری جریانها آن را به نفع خود مصادره کردند.

هنر و سینمای امروز هم هنوز نتوانسته  این ظرفیت را درک کند و نمایش شورانگیزی از این حضور را در فیلم ها شاهد نبوده ایم….

حای خالی مردم در روایت انقلاب اسلامی

دکتر مرادی در پایان با اشاره به جشنواره عمار گفت: اتفاقات نویی در حال جریان است. جشنواره مردمی عمار، مستندهایی چون مستند طیبه و شاید یکی از فیلم های امسال جشنواره فجر مثل “ماجرای نیمروز” که نگاه مردمی دارد، بتواند نقاط عطفی در نمایش حماسه های مردمی انقلاب باشد.

بعد از پایان صحبت‌های دکتر مرادی فیلم مستند “طیبه” پخش شد. مستند طیبه با موضوع شهیده شاخص سال ۱۳۹۴ استان اصفهان در صدا و سیمای مرکز مبارزین پیش از انقلاب اصفهان در ۵۰ دقیقه تهیه و تولید شده است. او یکی از مبارزین بوده و به دست ساواک دستگیر و در جریان فرار ساختگیی که توسط ساواک ترتیب داده میشه به شهادت می رسد در این مستند به بررسی ویژگی های اخلاقی و شخصیتی این شهیده پرداخته شده و در ادامه فعالیت های مبارزاتی این شهیده به همراه همسرش ابراهیم جعفریان به صورت بازسازی به تصویر کشیده شده است.

لازم به ذکر است این مراسم پنجشنبه شب ۱۴ بهمن ۱۳۹۵ در دبیرستان رویش کاشان برگزار گردید.

حای خالی مردم در روایت انقلاب اسلامی

کارگروه پهلوی

گزارش کارگروه مطالعاتی پهلوی موسسه مطالعات تمدن اسلامی

به نام خدا

گزارش کارگروه مطالعاتی پهلوی
یکی از دستاوردهای بزرگ انقلاب اسلامی، نمایش ماهیت حقیقی استکبار جهانی، همچنین قدرت‌های وابسته به آن است. با نظر به این دستاورد مهم از یک سو، و تلاش دائمی استکبار برای تخریب ماهیت اصیل انقلاب از سوی دیگر، به ویژه مسئله تطهیر خاندان پهلوی در حال حاضر، موسسه مطالعات تمدن اسلامی، اقدام به تشکیل کارگروهی ویژه با عنوان کارگروه مطالعاتی تاریخ پهلوی نموده است.
کارگروه فوق فعالیت خود را از از دی ماه سال ۱۳۹۶ در کاشان آغاز نموده و در حال حاضر دارای ۱۴ عضو از جمع دانشجویان می‌باشد. از جمله اهداف این کارگروه می‌توان به مطالعه تاریخ سیاسی اجتماعی پهلوی، ادیان و فرق در دوره پهلوی، جریان‌های مبارزاتی، دیپلماسی خارجی قراردادهای ننگین و اثرات آن بر تحولات جامعه، سیاستگذاری علمی و آموزشی، روشنفکری و غرب‌زدگی، وضعیت اجتماعی، بیکاری و فقر، ساختارهای حکومتی و فسادهای اخلاقی و مالی دربار می‌باشد.

photo_2017-01-28_11-45-07
این کارگروه از ابتدای دی ماه توانسته است طی ۴ جلسه، به بررسی و گفتگو حول دو کتاب بپردازد:
کتاب بحران تمدنی ایران معاصر اثر حجت‌الاسلام و المسلمین متولی امامی مدیر مسئول موسسه، که ذیل مباحث آن، به گقتگو درباره موضوعاتی همچون فرهنگ، تمدن و شاخصه‌های آن، وضعیت کنونی انقلاب اسلامی، چگونگی ظهور بحران‌های تمدنی در ایران، معرفی آشوب‌ها و بحران‌های معاصر و بایسته‌های خروج از آن پرداخته شد.
کتاب تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران اثر دکتر موسی حقانی، فصول ۱۶ تا ۲۰ که تاکنون فصل‌های ۱۶ تا ۱۸ توسط اعضا مورد بررسی و گفتگو واقع شده است. اهم مباحث مطرح شده عبارتند از:
زمینه‌های سیاسی اجتماعی ظهور پهلوی‌ها، سکولاریسم و استعمار در ایران، تقابل دولت پهلوی با دین و آیین‌های دینی، مبارزات روحانیون انقلابی، سیاست‌های کلی پهلوی در غرب‌شدگی ایران، صنعت ملی شدن نفت ایران، مبارزات امام خمینی تا پیروزی انقلاب اسلامی.

محتا

دکتر بیگدلی

مسیر متفاوت تاریخ تمدن غرب و تمدن انبیاء

با مطالعه دقیق دو تاریخ غرب و تاریخ انبیاء متوجه می‌شویم که کلان روایت تاریخ تمدن غرب، تطور زبانی ابزار را در جهت رسیدن انسان به رفاه و لذت محور قرار داده است، اما کلان روایت تاریخ تمدن انبیاء، تقابل جدی دو جبهه حق و باطل را مطرح می‌سازد.

به گزارش خبرگزاری متا، چهارمین گردهمایی علمی-آموزشی فعالان فکری ـ فرهنگی موسسه مطالعات تمدن اسلامی، روزهای پنج‌شنبه و جمعه مورخ ۱۱ و ۱۲ آذر در مسجد حسینیه ام‌البنین شهرستان کاشان برگزار گردید. در این گردهمایی که با حضور دانشجویان و طلاب اصفهان و کاشان همراه بود، دکتر عطاء‌الله بیگدلی به شرح تفصیلی تاریخ تمدن انبیاء پرداخت.

دکتر بیگدلی

متا

دکتر بیگدلی ابتدای گردهمایی به این مسئله اشاره کرد که تاریخ تمدنی انبیاء و تاریخ تمدن غرب، هر دو بر مبنای دو روایت تاریخی بیان می‌شوند که داستان هر کدام از دیگری متمایز و متفاوت است. اطلاعات تاریخی و زمانی این دو تمدن با اینکه در نقطه‌های باریکی دارای اشتراک است، اما چون اساس آنها دو روایت متفاوت است، هر کدام مسیر و هدف متفاوتی را در تاریخ طی کرده‌اند.

وی افزود: تاریخ تمدن مدرن بر اساس روش اکتشافی و تجربی به اثبات خود می‌پردازد اما تاریخ تمدن انبیاء حجیت خود را بر منابع مقدس و روایی دینی متکی می‌سازد. این دو تاریخ با وجود آنکه در بعضی شواهد عینی و اکتشافی اشتراکاتی دارند، اما هر کدام به طور جداگانه برآمده از یک کلان روایت هستند که مسیر نهایی این دو را از هم جدا می‌سازد.

با مطالعه دقیق این دو تاریخ متوجه می‌شویم که کلان روایت تاریخ تمدن غرب، تطور زبانی ابزار را در جهت رسیدن انسان به رفاه و لذت محور قرار داده است، اما کلان روایت تاریخ تمدن انبیاء، تقابل جدی دو جبهه حق و باطل را مطرح می‌سازد.

این پژوهشگر تاریخ و تمدن، در ادامه به شرح تفصیلی تاریخ تمدن انبیاء بر مبنای کتاب عروج مشرقی که تالیف خودشان است، پرداخته و حیات انسان را از داستان آفرینش بر مبنای آنچه در کتب مقدس و قرآن و روایات ذکر شده آغاز کرد و یک به یک در دوره انبیاء اولوالعزم(ع) دنبال نمود.

دکتر بیگدلی

متا

این استاد دانشگاه از ابتدای خلقت تاریخ را به تصویر کشیده و تاریخ حضرت آدم، شیث، نوح، یوسف، موسی، عیسی، و سایر انبیای الهی، پیامبر صلی الله و علیه و آله، ائمه اطهار علیهم‌الاسلام را به تفصیل بیان کرده و در انتها به موضوع ظهور و شرایط پس از آن پرداختند.

این اردو که با حضور حدود ۱۰۰ نفر از فعالان فکری و فرهنگی اصفهان و کاشان برقرار شد، با برگزاری اردوی زیارتی سیاحتی مشهد اردهال در پایان روز اول اردو و همچنین برگزاری دعای پرفیض ندبه در صبح روز دوم، همراه شد. این گردهمایی غروب جمعه مورخ ۱۲ آذر به پایان رسید.

دکتر بیگدلی

متا

دکتر بیگدلی

متا

دکتر بیگدلی

متا

دکتر بیگدلی

متا

دکتر بیگدلی

متا

دکتر بیگدلی

متا

دکتر بیگدلی

متا

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

نشست تخصصی دلالت‌های سیاسی اجتماعی حسن و قبح عقلی

جامعه اسلامی نباید به بهانه آزادی بیان مورد هجمه افکار انحرافی قرار بگیرد و عده ای با اصطلاح آزادی بیان هر گونه شبهه پراکنی و لجن پراکنی کنند.

نشست علمی ـ تخصصی با موضوع “دلالت‌های سیاسی و اجتماعی حسن و قبح عقلی” با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمد حسین متولی امامی و حجت‌الاسلام حسین عرب در دانشگاه علوم پزشکی کاشان برگزار شد.

نشست فوق که سه‌شنبه مورخ ۷ آذر ۹۵ برگزار شد به دلالت‌های عقلی در سیاست و اجتماع ناظر بود.

ورودی دین ایمان و توجه فکری انسان به عالم غیب است

در ابتدای این نشست حجت‌الاسلام عرب گفت: ورود ما به حوزه دین از پایگاه عقلانیت است.

حجت الاسلام متولی امامی پاسخ دادند:

هر چند ما منکر فلسفه و عقلانیت نیستیم اما خروجی دین ایمان است. در واقع ورودی دین ایمان و توجه فکری انسان به عالم غیب است. استقلال و گفتگوی فلسفی هم در جهت تقویت همین گرایش فکری است.

مفاهیم در دل فرهنگ تولید می شوند بنابراین ما جازه نداریم هر مفهومی را از فرهنگ های دیگر عاریه بگیریم و نابجا استفاده کنیم.اصطلاح آزادی بیان نیز از این جمله است.

حدود آزادی بیان باید توسط دین بیان شود

حجت‌الاسلام عرب ادامه داد: عقل در اجتماع و سیاست مستقل عمل می‌کند و مواردی همچون لزوم آزادی بیان، لزوم عدالت، قبح عقل و … از مواردی هستند که عقل مستقلا آن را درک می‌کند.

حجت الاسلام امامی هم در بخش دوم اذعان داشت:

مصادیق این موارد شفاف نیست و اگر دین چیستی ظلم و عدل را مشخص نکند، فرهنگ غرب تعیین کننده می‌شود. حدود آزادی بیان باید از طریق آموزه‌های دینی بیان شود، در غیر این صورت انعکاس جامعه غربی است.

انتقاد باید سازنده و دلسوزانه باشد

مدیر مسئول موسسه مطالعات تمدن اسلامی در ادامه تاکید کرد:

عالمان و مجتهدان زیادی بوده‌اند که به پایگاه دشمن خدمت کرده‌اند. اگر ما به نظام نقد داریم، این نقد می‌تواند دلسوزانه و سازنده باشد. اشخاصی مثل آیت‌الله بهبهانی، تقی‌زاده، شیخ ابراهیم زنجانی، مرحوم منتظری و … از جمله کسانی بودند که آب به آسیاب دشمن ریختند.

در حوزه سیاست و اجتماع عقل مستقل نیست

متولی امامی درباره ارتباط عقلانیت با مواضع سیاسی اجتماعی افراد گفت:

در حوزه سیاست و اجتماع، عقل مستقل نیست و باید تحت تربیت امام معصوم علیه‌السلام قرار بگیرد وگرنه تحت ولایت اولیاء طاغوت قرار خواهد گرفت.

درواقع حاکم جامعه اسلامی به دلیل اینکه مربی جامعه دینی است، نسبت به افکار مسموم و انحرافی حساسیت نشان می‌دهد کما اینکه در دیگر جوامع اجازه بیان هر فکر و اندیشه‌ای داده نمی‌شود و لازم است اندیشه‌های خاص در مجامع نخبگانی مطرح و نقد و بررسی شود.

بنابراین جامعه اسلامی نباید به بهانه آزادی بیان مورد هجمه افکار انحرافی قرار بگیرد و عده‌ای با اصطلاح آزادی بیان هر گونه شبهه‌پراکنی و لجن‌پراکنی کنند.

اصطلاحات فرهنگی تعیین‌کننده ادبیات سیاسی اجتماعی ما هستند

متولی امامی در پایان چنین نتیجه گرفتند که:

در پایان بایست به این مهم اشاره کنیم که ابتدا باید برای خود اثبات کنیم که ادراکات ما متعلق به عقل است یا فرهنگ.  سپس درنظر داشته باشیم فرهنگ‌های معارض در مجاورت فرهنگ ما بسیارند.

مثلا در غرب به قانون همجنس‌بازی به عنوان یک قانون رای داده می‌شود و مجلس هم قبول می‌کند اما در فرهنگ اسلامی این عمل کاملا قبیح است. پس عقل مستقلا نمی‌تواند خوب و بد را تشخیص دهد و قانون بنویسد.

گاهی مواقع اصطلاحاتی به کار می‌بریم که مواردی را در آن استثناء می‌کنیم و می‌گوییم منظورمان این نیست. اما آزادی بیان که در غرب به معنای آزادی بیان به طور مطلق است در جامعه ما که وارد می‌شود با همان بار معنایی وارد می شود. پس باید مشخص کنیم منظور ما در استفاده از آن اصطلاح چیست.

این اصطلاحا ادبیات سیاسی اجتماعی ما را رقم می‌زند. مثلا اتاق فکر در ادبیات غرب بار معنایی خاصی دارد که متناسب با فرهنگ ما نیست و مقام معظم رهبری(حفظه‌الله) در مقابل از اصطلاح “هیئت اندیشه ورزی” استفاده کرده‌اند که متناسب با فرهنگ و اندیشه دینی ماست.

این نشست که ساعت ۳۰: ۲۰ در سالن آمفی تئاتر دانشکده دندان پزشکی آغاز شده بود تا ساعت ۳۰: ۲۲ ادامه یافت و در پایان دانشجویان به طرح و بحث سوالات و نظرات خود پرداختند.

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

الگوی پیشرفت در عصر غیبت الگوی مبارزه است

به گزارش خبرگذاری متا، مدیرمسئول موسسه مطالعات تمدن اسلامی در چهارمین جلسه «گونه‌شناسی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» که شام‌گاه سه‌شنبه  ۱۸/ ۸/ ۹۵ در کاشان برگزار گردید، با بیان این‌که هر انسانی یک صورت برزخی دارد، عنوان کردند برخی آیات چنین حالتی را برای یک امت هم نشان می‌دهد چون در بعضی آیات دیده می‌شود که امت‌ ها به صورت فردی خطاب می‌شوند.

قرآن بیان می‌کند که هر قومی با فرهنگ خود شناخته می‌شود. مثلا قوم لوط با آن عمل ناسپندشان که در درون آن جامعه یک فرهنگ شده بود به تاریخ معرفی می‌شود. بنابراین جامعه هم مثل انسان می‌تواند یک صورت برزخی داشته باشد. براین اساس، صورت برزخی هر جامعه،  فرهنگ آن جامعه و امامی است که با آن حرکت می‌کند، چنانچه در قرآن آمده است که در روز قیامت هر امتی با امام خود فراخوانده خواهد شد”یوم یدعوا کل اناس بامامهم”.

استاد سید محمد حسین متولی امامی اشاره کردند: یک بحث مهم در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، آمادگی جامعه برای پذیرش آن الگوست. جامعه بایست آماده پذیرش الگو شود و اگر اساسا آمادگی برای پیشرفت نداشته باشد الگو را نخواهد پذیرفت. بنابراین لازم است ابتدا ظرفیت اجتماعی پذیرش الگو را در جامعه فراهم نماییم.

ایشان خاطر نشان کردند: مقام معظم رهبری(حفظه الله) هنگامی که از ا لگوی پیشرفت یاد می‌کنند هم بر قید اسلامیت و هم قید ایرانیت آن تاکید دارند. یعنی ما باید الگوی اسلامی بنویسیم که در ظرف ایران قابل تحقق باشد. این تاکید نشان می‌دهد که لحاظ کردن فرهنگ زمینه یک امتی در نوشتن الگوی پیشرفت آن تا چه اندازه اهمیت دارد.

داعش جریانی است که می‌خواهد فرهنگ و خواسته خود را بر فرهنگ‌ها تحمیل کند و به همین دلیل است که کشتار  و تخریب را به عنوان روش تسلط خود انتخاب کرده است،  اما در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت شما می‌خواهید الگویی بنویسید که منطبق با زندگی مخاطب باشد و بستر سلوک او را مهیا کند.

وی با بیان این‌که آدم‌ها یکباره عوض نمی‌شوند و تغییر امری تدریجی است، افزود تاکید بر ایرانی‌بودن الگو تاکید بر همین اصل صیرورت است. در تدوین الگوی پبشرفت، ضمن اینکه باید الگو بر اساس مبانی و مبادی صحیح اسلامی تعریف شود و چهارچوب‌های کلی آن بیان گردد اما در عمل نباید سخت‌گیری لحاظ شود.

حجت الاسلام متولی امامی ادامه دادند: اسلامی شدن آدم‌ها امری لحظه‌ای و مفاجاتی نیست بلکه صیرورتی است، بدین شرح که دیندار شدن یک جامعه در طول یک فرایند رخ می‌دهد و آنی نیست. الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بیان می‌کند که با مردم یک جامعه باید مرحله به مرحله حرکت کرد و حرکت جامعه باید در الگوی متناسب با خود قرار بگیرد.

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

حجت الاسلام سید محمدحسین متولی امامی

این مهم که جامعه باید برای پذیرش الگو آماده شود، همان آرمانگرایی همراه با واقعیت است که مقام معظم رهبری بر آن تاکید دارند. واقعیت در اینجا به معنای مصلحت‌اندیشی است یعنی باید بدانیم ظرف جامعه ما در گام اول ایرانیت و بعد جهان غرب است. در نوشتن الگو باید ملاحظه هر دو ظرف را داشته باشیم و وضعیت جامعه را بسنجیم.

ایشان تصریح کردند یکی از مباحث مهم برای آماده کردن جامعه، پاسخ به این سوال است که می‌خواهیم در عصر غیبت چه کاری انجام دهیم؟ مطمئنا ما نمی‌خواهیم مثل غرب عالم را تغییر بدهیم و نمی‌خواهیم صرفا انسان به لذت، رفاه و سود دست یابد. بلکه می‌خواهیم عالم بستر سلوک انسان باشد، چرا که معتقدیم انسان موجودی الهی و دوبعدی است. حال اگر نخواهیم مثل غرب باشیم باید چه کنیم؟

حجت‌الاسلام متولی امامی توضیح دادند: الگوی پیشرفت الگوی مبارزه با تمدن فراگیری است که می‌خواهیم بدان صورت اسلامیت بپوشانیم. ساخت تمدن ناب اسلامی حقیقا امری است که توسط امام زمان(عج) به تحقق خواهد رسید اما کار پیروان آن حضرت مبارزه و مقاومت است. در واقع الگوی پیشرفت در عصر غیبت مبارزه برای حاکم کردن دین در عصر هوس است.

ایشان عنوان کردند استراتژی یک الگوی پیشرفت عبارت است از اینکه بدانیم اولا الگوی ما یک حرکت صیرورتی است.  دوم این صیرورت مقاومت و مبارزه دارد. سوم اینکه باید الگوی ما در یک ظرف واقعی قرار بگیرد و این متوجه آن است که درنظر داشته باشیم هر ظرفی داشته‌ها و امکاناتی دارد. در این حالت باید مشخص کنیم با این داشته‌ها و امکانات چگونه می‌خواهیم حرکت کنیم.

متولی امامی در پایان خاطرنشان کردند: در استراتژی‌نویسی آنچه اهمیت دارد مشخص کردن نوع تعامل و مواجهه ما با فرهنگ‌هاست. مواجهه امری کاملا سیال است که در آن سیاست‌های خرد ذیل سیاست‌های کلی نظام تعریف می‌شود. به نظر می‌رسد در مواجهه باید پروبلماتیک و مسئله‌محور عمل کرد، یعنی در هر موقعیت مسئله‌های واقعی استخراج  و حل شود

جامعه‌ای به حل مسئله‌ها دست خواهد زد که بتواند اولا کار جمعی انجام دهد و دیگر اینکه نیروی محرکی داشته باشد. جمع شدن افراد جامعه با یکدیگر باید ریشه در عرفانی داشته باشد که بتواند صورت تمدنی پیدا کند. جامعه‌ای که بتواند مولفه‌های عرفانی‌اش را به صورت تمدنی تبدیل کند، می‎تواند به راه‌حل تمدنی مسائل خود دست یافته و در عالم غرب تصرف نماید.

محرک جامعه امامی خواهد بود که توان ایجاد هیجان اجتماعی داشته باشد. ولی فقیه، ولی فردی نیست بلکه ولی فقه ذیل عرفان است که توان ظرفیت‌سازی اجتماعی دارد. حرکت‌های اجتماعی در هر جای دنیا زمینه‌های عرفانی و دینی دارد که از دل و جان مردم برخاسته و تنها کسی که می‌تواند آن حرکت ها را بر جان مردم بنشاند امام جامعه است.

محتا

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

نظام‌های معنایی از دل فرهنگ بیرون می‌آیند.

اگر قرار باشد در جامعه امروز اتفاقی را رقم بزنیم، لازم است مجتهدین ما به نظام‌های معنایی دقت کنند. مشکلات امروز جامعه ما ریشه در مسائل و التقاط معانی دارد که از دوره مشروطه وارد جامعه ما شد در حالی که اگر علمای ما به غرب مسلط بودند مفاهیم مشروطه را کاملا درک می‌کردند.

 

به گزارش خبرگزاری متا مدیر مسئول موسسه مطالعات تمدن اسلامی در سومین جلسه “گونه‌شناسی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت” که در شهر کاشان برگزار گردید، با بیان این مهم که کشور زنده کشوری است که آینده خویش را دائما ترسیم و هدف‌گذاری کند، توضیح دادند:  آینده‌پژوهی یکی از مباحث مهم و موردنیاز هر کشوری است تا آن کشور بداند مسیر حرکت او چیست و به کجا منتهی خواهد شد.

در قرن ۱۷، غرب به دلیل افتادن در سیر اختراعات، دراوج نشاط خود قرار دارد.اما این نشاط در قرن بیستم که بحران‌های غرب به اوج خود رسیده و غرب تازه فهمیده است که دارد منابع خویش را از بین می برد، به افول نشسته است.

بنابراین بسیار مهم است که یک کشور آینده نگاری خوبی داشته باشد، هر چند لازم است مدنظر داشته باشد که آینده را هیچ گاه نمی‌توان درست و دقیق و شفاف شناخت اما برنامه‌ریزی موجب خواهد شد با الگوی بهتری حرکت نماید.

سیدمحمد حسین متولی امامی ادامه داد: اگر در تهیه یک الگوی پیشرفت مناسب، به مبانی و مبادی آن دقت نکنیم هرگز الگوی ما در جهت درستی نوشته نخواهد شد. بنابراین مهم است که بدانیم ما مثل غرب نمی‌توانیم و نمی‌خواهیم  با هدف تغییر عالم حرکت کنیم چرا که تغییر عالم مبنای ما نیست.

وی خاطر نشان کرد یکی از مباحث مهم در بخش مبادی و مبانی الگوی پیشرفت، مسئله نظام معنایی است. از جمله مشکلات جدی ما در علوم انسانی و علوم حوزوی و مدیریت فرهنگی اجتماعی این است که نظام معنایی ما مشخص نیست.

میرزاملکم خان که پدر روشنفکری ایران در دوره قاجار است، می‌گوید ما باید مفاهیم غربی را در پوشش مفاهیم اسلامی معنا کنیم تا ایرانی‌ها در مقابل آن موضع نگرفته و با ورود آن مخالفت نکنند. هر کس که می خواهد  جامعه‌ای را عوض کند، یا آن را رشد داده و متحول سازد، می‌داند که نمی‌تواند  با آن جامعه تابلو برخورد نماید و بجنگد، بلکه بایست یک نظام معنایی جدیدی شکل بدهد که ریشه‌ای قوی در نظام فرهنگی آن کشور دارد.

وی گفت: نظام‌های معنایی از دل فرهنگ بیرون می‌آیند و فرهنگ آن بخش زندگی انسان است که با دل و جان او عجین شده است. فرهنگی که توان بازسازی خود را داشته باشد، می‌تواند نظام معنایی بسازد. ماه محرم در زندگی مسلمانان فصل بازتولید فرهنگ دینی است که با جان آدم‌ها ارتباط یافته است. جانانه شدن یک فرهنگ ریشه در این دارد که وقتی فرهنگ به جان انسان‌ها  نشست نظام معنایی ایجاد می‌شود.

حجت‌الاسلام متولی امامی خاطر نشان کرد مسیحیت کاتولیکی قرون وسطی به دلیل بازخوانی نظام معنایی سنتی خود، به دوره پروتستانیزم و سرمایه‌داری وارد شد. ماکس وبر در کتاب “اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری” به تشریح چگونگی تحول این نظام معنایی می‌پردازد:

وی در اثر خود نوشته است که نظام پروتستانی در ابتدای راه اصول خویش را اینگونه اعلام داشته است. اول اینکه کار عامل رستگاری است تا زندگی مطابق با خدا ساخته شود. دوم زندگی حرفه‌ای تمرینی در فضیلت ریاضت‌کشی است. سوم ثمره شغلی نشانه اثبات آمرزش الهی است.

وبر معتقد است چنین مفاهیمی وقتی در قالب نظام دینی مطرح می‌شود به آرامی فضای رهبانیت مسیحی را به جامعه سرمایه‌داری تبدیل می‌کند. نتیجه چنین اصولی مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی و تراکم ثروت خواهد بود. تلفیق فعالیت‌های مال‌اندوزانه با محدودیت مصرف، موجب تراکم سرمایه شده و انسان دیگر نمی‌تواند ذوق تقوا ورزی و ریاضت‌کشی داشته باشد.

حجت‌الاسلام متولی امامی ضمن بازخوانی اثر ماکس وبر چنین توضیح داد که مسیحیت پروتستان توانست عالم جدیدی را رقم بزند، بدین صورت که نظام معنایی خود را از دل فرهنگ سنتی بازخوانی کرده و آن را تبدیل به ساختار نمود. وقتی یک نظام معنایی به ساختار تبدیل شد بر فرهنگ حاکم خواهد گردید.

تمام جریان‌های بزرگ جهان و همه انقلاب‌ها از دل ادیان بیرون آمده‌اند، یعنی به دلیل آنکه جامعه دین را با دل و جان پذیرفته، هر چه را که از همین مدخل به او می‌رسد می پذیرد و با آن مانوس می‌شود. در واقع نقطه انحراف جامعه از التقاط مسائل نادرست با دین ایجاد می‌شود. برهمین مبناست که امام علی (ع) سفارش کرده‌اند که امر حق را تنها از طریق خود حق بشناسید و همچنین مقام معظم رهبری تاکید کرده‌اند عمار زمانه خود باشید.

وی در پایان جلسه به این مطلب اشاره کرد که اگر قرار باشد در جامعه امروز اتفاقی را رقم بزنیم، لازم است مجتهدین ما به نظام‌های معنایی دقت کنند. مشکلات امروز جامعه ما ریشه در مسائل و التقاط معانی دارد که از دوره مشروطه وارد جامعه ما شد در حالی که اگر علمای ما به غرب مسلط بودند مفاهیم مشروطه را کاملا درک می‌کردند. واقعیت این است که در حال حاضر به دلیل آنکه با مسئله‌های غرب آشنا نیستیم، خودمان با دست خودمان به بسط تمدن غرب کمک می‌کنیم.

در پایان جلسه، هم‌زمان با پذیرایی، برنامه پرسش و پاسخ و گفت و شنود بین دانشجویان و استاد متولی امامی برگزار گردید و مدیر مسئول موسسه به سوالات دوستان پاسخ دادند.

محتا

تمدن‌سازی اسلامی به معنای بسترسازی سلوک است.

به گزارش متانوشت دومین جلسه موسسه مطالعات تمدن اسلامی(متا) با عنوان “گونه‌شناسی الگوهای پیشرفت ایرانی-اسلامی” روز سه‌شنبه مورخ ۴ آبان ماه در محل آموزشگاه راه روشن کاشان برگزار گردید. در این جلسه که با حوضر طلاب حوزه علمیه و دانشجویان همراه بود، حجت‌الاسلام متولی امامی، مدیر مسئول موسسه، با بیان این مطلب که الگوی پیشرفت ایرانی-اسلامی می‌خواهد به ما نشان دهد جمهوری اسلامی در زمانه اکنون باید چگونه و به چه سمتی حرکت نماید، توضیح داند، رسیدن به یک الگوی پیشرفت مناسب، در گرو تعریف مبانی و مبادی آن است. مبانی و مبادی به معنای مفهوم‌شناسی است، بدین معنا که ذهن ما در حال حاضر دچار آلودگی و شلختگی معرفتی و مفهومی است و تا زمانی که مفاهیم اصلی یک الگو روشن نشوند، نخواهیم توانست به تعریف و ترسیم خوبی از طرح و هدف الگوی پیشرفت دست یابیم.

سید محمدحسین متولی امامی

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

ایشان ادامه دادند در بحث مفهوم‌شناسی لازم است به یک بهداشت فکری مناسب برسیم، بدین معنا که لازم است بدانیم مفاهیم اصلی الگوی ما، بر پایه چه فلسفه تاریخی و معرفتی شکل بگیرد. قرن ۱۷ و ۱۸ که تازه آغاز پیشرفت غرب به معنای امروزیست، غرب هیچ برنامه توسعه‌ای برای حرکت خویش ترسیم نکرده است. اما بعد از جنگ جهانی دوم، غرب در مواجهه با کشورهای شرقی، برنامه‌های توسعه خود را می‌نویسد، تا انسان جهان شرقی هم بتواند مثل انسان غرب راه برود و زندگی کند. در حقیقت جامعه هدف توسعه غربی، کشورهای توسعه نایافته شرقی بودند.
حجت الاسلام متولی امامی با بیان اینکه جامعه زنده طرح نمی‌نویسد بلکه طرح ارائه می‌دهد و جامعه را دنبال خود حرکت می‌هد، افزودند: امام خمینی(ره) هم ابتدا با مردم انقلاب کردند و سپس بعد از تحقق انقلاب قانون اساسی به نگارش درآمد. جامعه بانشاط، جامعه‌ای است که ابتدا حرکت می‌کند و قدم برمی‌دارد، سپس حرکت خود را تئوریزه می‌کند. واقعیت آن است که فیلسوفان هیچ جامعه‌ای نمی‌‎توانند انقلاب کنند. در جمهوری اسلامی هم این فقیهان بودند که انقلاب کردند یعنی آنچه را فیلسوفان در حال تفلسف بودند، آنها عملی کرده و محقق ساختند.
برای نوشتن یک الگوی مناسب لازم است مفهومی را محور قرار دهیم که موجب آلودگی ذهنی ما نباشد. مفهوم توسعه با اینکه واژه‌ای قرآن و به معنای وسعت گرفتن است، اما در فلسفه تاریخی غرب، به معنای پوست انداختن و خروج انسان از پوسته سنت است. خروج از سنت با این هدف صورت می‌گیرد که عالم تغییر یابد. در غرب، تغییر عالم یک پروژه مهم است اما پرسش اساسی ما این است که اگر در قرآن، نظام عالم و انسان احسن آفریده شده است، آیا برنامه و هدف ما هم، مانند غرب بایست تغییر عالم باشد؟

۱

آیت الله جوادی آملی معتقد است ما دو نوع توسعه داریم؛ توسعه کوثری و توسعه تکاثری. توسعه تکاثری انسان را خادم دیگری قرار داده و به سمت کثرت‌طلبی حرکت می‌دهد، اما توسعه کوثری انسان را به زایش زندگی وامی‌دارد. تغییر عالم در اندیشه غربی همان توسعه تکاثری است که انسان را روز به روز به تکثر واداشته و او به انسانی عجول تبدیل می‌کند.
پیشرفت کوثری بدین معناست که در جامعه آنقدر امکان‌های عبادت و بندگی زیاد شده، که می‌توانیم بگوییم سطح همه جامعه تغییر پیدا کرده است. همه جامعه، وزنی متفاوت یافته‌اند و انسان در مسیر اصلاح نفس قرار گرفته است. در واقع تمدن‌سازی اسلامی به معنای بسترسازی سلوک است. یعنی حاکم جامعه اسلامی بایست به گونه‌ای برنامه بنویسد که مردم روز به روز بهتر زندگی کنند و امکان‌های بیشتری برای عبادت داشته باشند.

سید محمدحسین متولی امامی

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

ایشان در پایان جلسه الگوهای توسعه غربی را معرفی کردند. مکتب نوسازی غربی بر این اصل استوار است که انسان امروز مجبور است از فضای سنت خارج شود و روزی تسلیم خواهد شد. لازم نیست تلاش کنید تا انسان روشنفکر بسازید، بلکه کافی است او را از سنت و دین ناامید سازید. رهبر معظم انقلاب در مخالفت با این مکتب، دائما در بیانات خود نسل جوان امروز را به امید و جهاد توصیه کرده و تولد روشنفکری را امری بیمار و ابسته خوانده‌اند.
مکتب دوم که مکتب وابستگی است، معتقد است جریان نوسازی تمام جهان را به خود وابسته می‌کند و حتی توسعه غربی درواقع جهان غرب را روز به روز توسعه یافته‌تر و جهان شرق را به تدریج فقیرتر و ابسته‌تر می‌سازد، یعنی هیچ همگرایی خاصی در نوسازی اتفاق نمی‌افتد. صنعتی شدن همواره شما را به سمت شهرنشینی، رفاه و تقلید می‌برد اما کشاورزی موجب تولید و خودکفایی است که تمدن غرب کاملا از آن اعراض نموده است.

با عرف نمی‌شود چکشی برخورد کرد

به گزارش خبرگزاری متا اولین نشست تخصصی موسسه مطالعات تمدن اسلامی با موضوع “امر به معروف و نهی از منکر” به میزبانی جامعه اسلامی دانشجویان، در دانشگاه علوم پزشکی کاشان برگزار گردید. حجت الاسلام متولی امامی، در ابتدای نشست به تبیین مقدمات موضوع پرداختند و توضیح دادند که لازم است برای فهم امر به معروف و نهی از منکر سه مقدمه مهم را مدنظر داشته باشیم.
ایشان با استناد به شواهد تاریخی، به این مقدمه مهم اشاره کردند که همیشه در طول تاریخ، تنها اقوامی توانسته‌اند تمدن بسازند که اهل زورگویی بوده و برای تثبیت و شیوع فرهنگ خود تلاش کرده‌اند. حکومت‌هایی مثل هخامنشیان، صفویه، عثمانیان هم از طریق زورگویی و تلاش‌های اجتماعی توانسته‌اند فرهنگ و قدرت خود را تثبیت نمایند. چنانچه تمدن مدرن امروز هم نتیجه تلاش‌ها و زحماتی است که بنیانگذاران آمریکا انجام داده‌اند.
استاد در مقدمه دوم بحث خود، به توضیح این مسئله پرداختند که ادیان هم به نوبه خود زورگویی داشته‌اند. تمامی ادیانی که دارای فقه و احکام دینی هستند، توانسته‌اند نظر و تفکر دینی خود را به عمل اجتماعی بکشانند و تمدن بسازند. دین یهود و دین اسلام نیز به دلیل برخورداری از فقه، همواره توانسته‌اند نظام و تمدن تشکیل دهند، اما ادیانی همچون مسیحیت که فقه ندارند، برای آنکه بتوانند نظام اجتماعی تشکیل بدهند، مجبور شده‌اند با پیوند زدن خود با صهیونیسم سیاسی و تشکیل صهیونیزم مسیحی به سمت این هدف حرکت نمایند.
حجت‌الاسلام متولی‌امامی مقدمه سوم خود را با این پرسش مهم بیان کردند که در حکومت دینی تا چه اندازه می‌توانیم به مردم زور بگوییم؟ تمامی صاحب‌نظران رشته حقوق می‌دانند اگر قدرتی بخواهد در جامعه حاکم شود تنها راه، حرکت از طریق مسیرهای قانونی است. ارزش‌هایی مثل حجاب و نماز، خوب و پسندیده هستند اما این امور تنها زمانی می‌توانند تمدن‌ساز باشند که اموری قانونی شوند و برای آنها پاداش و مجازات اجتماعی تعیین شود.
ایشان اضافه کردند یکی از مسائل مهم جامعه امروز ما، مسئله امر به معروف و نهی از منکر است که متاسفانه هنوز به تعریف جامع و خوبی از آن نرسیده‌ایم. از طرفی پژوهش کاملی برای این مسئله مهم صورت نگرفته و رسائل مراجع تقلید هم تنها در چند صفحه به این امر اشاره کرده‌اند.اما به نظر می‌رسد آنچه به ما در فهم این امر کمک خواهد نمود، فهم عرف و درک میزان فاصله آن با قانون‌های دینی و اجتماعی است. مطمئنا امر به معروف و نهی از منکر برای اموری که عرف مردم شده‌اند، با اموری که می‌خواهند مرز بین عرف و قانون را افزایش دهند متفاوت خواهد بود.
برای امر به معروف و نهی از منکر دو رویکرد مهم وجود دارد؛ رویکرد اول، روش پلیسی است که به طور قانونی از طریق نظارت و مجازات جلوی منکر را در جامعه می‌گیرد. این رویکرد در مواقعی اعمال می‌شودکه شخصی بخواهد علنا ساختارشکنی کرده و مرز بین عرف و قانون را بیشتر نماید.
رویکرد دوم رویکرد تربیتی است؛ بدین معنا که وقتی یک مسئله‌ای دارد به تدریج جزو عرف مردم می‌شود، شما نیاز دارید ابتدا زمینه معرفتی و تربیتی فرد را اصلاح کنید و سپس منکر را از میان بردارید. بنابراین در امر به معروف و نهی از منکر، توجه به شرایط بسیار مهم است و این امر در گرو ارتباط قوی حکومت دینی با واقعیت‌های اجتماعی جامعه است. رویکرد تربیتی به این مهم واقف است که عرف مردم بایست تربیت شود و با عرف نمی‌شود چکشی برخورد کرد.
حجت‌الاسلام متولی امامی در پایان اشاره کرد که رویکرد پلیسی تنها توسط بخشی از جامعه و به صورت کاملا قانونی و تعیین شده دنبال می‌شود، اما امر به معروف و نهی از منکر وظیفه‌ای است عمومی که مسائل بسیاری را شامل می‌شود. این امر بدین معناست که اولا امر به معروف و نهی از منکر تنها وظیفه‌ای بر دوش حکومت نیست، بلکه نیازمند هم‌گرایی مردم نیز هست و از طرفی امر به معروف تنها به حجاب و مسائل اجتماعی مربوط نمی‌شود بلکه با همه ارزش‌های دینی و اجتماعی ما پیوند مستقیم دارد. بزرگترین معروف حکومت دینی و بزرگترین منکر طاغوت است.
بخش پایانی جلسه با پرسش پاسخ دانشجویان حاضر در جلسه همراه بود که به طرح و بحث مسائل و چالس‌های مهم جامعه در ارتباط با امر به معروف و نهی از منکر پرداخته شد.

حجت الاسلام سید محمدحسین متولی امامی

الگوی پیشرفت، ایجاد روحی است در هر یک از مقاطع زندگی

اولین جلسه ترم پاییزه موسسه تمدن اسلامی(متا) در تاریخ ۱۳/ ۷/ ۹۵ در محل مجموعه فرهنگی “شهر” برگزار گردید. در این جلسه که با عنوان “گونه شناسی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت” برگزار گردید.

مدیرعامل موسسه مطالعات تمدن اسلامی، با اشاره به ضرورت رسیدن به یک الگوی پیشرفت مناسب، عنوان کردند مقدمه‌ی درک مناسب الگوی پیشرفت، اصلاح درک ما از دین است. ایشان با استناد به کلام امام رحمه الله که “روز غدیر آمده است تا نصب ولایت برای همه زمان‌ها بماند” توضیح دادند درک متفاوت امام از اسلام؛ “الاسلام هو‌الحکومه” بیان می‌کند قوانین فقهی برای قوانین حکومت درج شده تا عدالت در جامعه بسط یافته و اجرا شود.

حجت‌الاسلام سید محمدحسین متولی امامی با اشاره به اینکه هر جا و در هر مکانی بخواهیم کار کنیم بایست ابتدا یک الگوی پیشرفت مناسب تعریف کنیم، افزودند؛ الگویی برای پیشرفت جامعه کارآمد خواهد بود که بتواند ذائقه کلی جامعه را عوض نماید. طبق این الگو جامعه باید طوری ساخته شود که  خود مردم جامعه ما، به سمت اهداف قانون حرکت نمایند نه آنکه قانون را بر جامعه حاکم کنیم.

۵

 

وی با اشاره به اینکه اولین الگوی پیشرفت ما، با عنوان”مرکز و پیرامون” شکل گرفت، عنوان کردند این الگو بر این اساس نوشته شد که یک قوم بر دیگر اقوام رجحان داده شد و یک شهر به عنوان مرکز انتخاب شود و دیگر شهرها و شهرستان‌ها پیرامون آن قرار بگیرند. در این الگو ابتدا انسان شاخص طراحی می‌شود و سپس ویژگی‌های این انسان شاخص از طریق تقویت جاذبه‌های توریستی در پیرامون و سفر انسان مرکز به آن، به دیگر بخش‌های جامعه تسری می‌یابد.

۱۰

متولی امامی افزود هدف ما از طرح الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت نه برداشتن علوم بلکه مشخص کردن مرزهای تعامل ما با علم امروز است. در حقیقت الگوی پیشرفت یک الگوی برنامه‌‌ریزی است.برای طراحی یک الگو چند مرحله را بایست اجرا نماییم:

اولین مرحله مشخص کردن مبنای الگوست. مبنای ما در طراحی الگو همان بینش‌ها و اعتقادات توحیدی ماست که هدف از آن نیل به تربیت توحیدی است. دومین مرحله، تعیین نرم افزار علمی الگوی پیشرفت است بدین معنا که اگر علم شما علمی خاص باشد، دانشگاه و حوزه شما هم دانشگاه و حوزه خاصی خواهند بود. راه‌های رسیدن به این علم از طریق فلسفه علم و مباحث آن دنبال می‌شود.

سومین مرحله تعیین جهت این الگوست. جهت الگو از آن جهت اهمیت دارد که برای ما مشخص می‌سازد تاریخ به کدام سمت در حرکت است، بر چه اصولی حرکت می‌کند و هدف تاریخ چیست.این مباحث همگی در رشته فلسفه تاریخ دنبال می‌شود. اما فی‌الواقع چه کسی می‌تواند بر آغاز و انجام تاریخ تسلط داشته باشد تا بتواند حرکت آن را مشخص سازد؟ تنها راه برای تعین جهت، ادیان هستند. فقط ادیان هستند که می‌توانند جهت تاریخ را مشخص سازند. در غرب رشته باستان‌شناسی جایگزین ادیان شد و باستان‌شناسی به جای فلسفه تاریخ نشست.

ایشان در پایان عنوان کردند الگو با قانون متفاوت است. آنچه در جامعه ما بعد از انقلاب اسلامی اتفاق افتاد، قانون‌سازی به جای الگوسازی بوده است. درحالی که الگو روح حاکم بر یک تمدن است و برحسب روحیات مردم نوشته می‌شود. این تعبیر مقام معظم رهبری که می‌فرمایند: “اینکه می‌گوییم ولایت مطلقه فقیه، باید مطلقه باشد به معنای این نیست که او هر کاری بخواهد می‌تواند انجام دهد، بلکه به معنای این است که دین در هر زمانی سیلان و جولان دارد و فقیه می‌تواند در هر زمان برنامه‌ریزی کند. از این رو الگوی پیشرفت، الگویی تدریجی خواهد بود که می‌تواند در هر یک از مقاطع زندگی روح و حیات ایجاد نماید.

لازم به ذکر است که مجتمع فرهنگی شهر که به ‌تازگی در ساختمان سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری کاشان افتتاح شده، محیطی جذاب و زیبا دارد و به همت عده‌ای از جوانان انقلابی کاشان آماده شده است. از جمله برنامه‌های پیش‌بینی شده برای این مجتمع، پاتوق‌های فرهنگی با موضوع هنر انقلاب اسلامی، شب ‌شعر آیینی با حضور شعرای کاشانی در ایام محرم، کتابخانه تخصصی در حوزه‌های مختلفی از جمله، اقتصاد مقاومتی، معماری اسلامی ایرانی و مدیریت شهری و … است. البته محور اصلی برنامه‌ها برگزاری مسابقات کتاب‌خوانی خواهد بود.

حجت الاسلام متولی امامی