به گزارش متانوشت دومین جلسه موسسه مطالعات تمدن اسلامی(متا) با عنوان “گونه‌شناسی الگوهای پیشرفت ایرانی-اسلامی” روز سه‌شنبه مورخ ۴ آبان ماه در محل آموزشگاه راه روشن کاشان برگزار گردید. در این جلسه که با حوضر طلاب حوزه علمیه و دانشجویان همراه بود، حجت‌الاسلام متولی امامی، مدیر مسئول موسسه، با بیان این مطلب که الگوی پیشرفت ایرانی-اسلامی می‌خواهد به ما نشان دهد جمهوری اسلامی در زمانه اکنون باید چگونه و به چه سمتی حرکت نماید، توضیح داند، رسیدن به یک الگوی پیشرفت مناسب، در گرو تعریف مبانی و مبادی آن است. مبانی و مبادی به معنای مفهوم‌شناسی است، بدین معنا که ذهن ما در حال حاضر دچار آلودگی و شلختگی معرفتی و مفهومی است و تا زمانی که مفاهیم اصلی یک الگو روشن نشوند، نخواهیم توانست به تعریف و ترسیم خوبی از طرح و هدف الگوی پیشرفت دست یابیم.

سید محمدحسین متولی امامی

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

ایشان ادامه دادند در بحث مفهوم‌شناسی لازم است به یک بهداشت فکری مناسب برسیم، بدین معنا که لازم است بدانیم مفاهیم اصلی الگوی ما، بر پایه چه فلسفه تاریخی و معرفتی شکل بگیرد. قرن ۱۷ و ۱۸ که تازه آغاز پیشرفت غرب به معنای امروزیست، غرب هیچ برنامه توسعه‌ای برای حرکت خویش ترسیم نکرده است. اما بعد از جنگ جهانی دوم، غرب در مواجهه با کشورهای شرقی، برنامه‌های توسعه خود را می‌نویسد، تا انسان جهان شرقی هم بتواند مثل انسان غرب راه برود و زندگی کند. در حقیقت جامعه هدف توسعه غربی، کشورهای توسعه نایافته شرقی بودند.
حجت الاسلام متولی امامی با بیان اینکه جامعه زنده طرح نمی‌نویسد بلکه طرح ارائه می‌دهد و جامعه را دنبال خود حرکت می‌هد، افزودند: امام خمینی(ره) هم ابتدا با مردم انقلاب کردند و سپس بعد از تحقق انقلاب قانون اساسی به نگارش درآمد. جامعه بانشاط، جامعه‌ای است که ابتدا حرکت می‌کند و قدم برمی‌دارد، سپس حرکت خود را تئوریزه می‌کند. واقعیت آن است که فیلسوفان هیچ جامعه‌ای نمی‌‎توانند انقلاب کنند. در جمهوری اسلامی هم این فقیهان بودند که انقلاب کردند یعنی آنچه را فیلسوفان در حال تفلسف بودند، آنها عملی کرده و محقق ساختند.
برای نوشتن یک الگوی مناسب لازم است مفهومی را محور قرار دهیم که موجب آلودگی ذهنی ما نباشد. مفهوم توسعه با اینکه واژه‌ای قرآن و به معنای وسعت گرفتن است، اما در فلسفه تاریخی غرب، به معنای پوست انداختن و خروج انسان از پوسته سنت است. خروج از سنت با این هدف صورت می‌گیرد که عالم تغییر یابد. در غرب، تغییر عالم یک پروژه مهم است اما پرسش اساسی ما این است که اگر در قرآن، نظام عالم و انسان احسن آفریده شده است، آیا برنامه و هدف ما هم، مانند غرب بایست تغییر عالم باشد؟

۱

آیت الله جوادی آملی معتقد است ما دو نوع توسعه داریم؛ توسعه کوثری و توسعه تکاثری. توسعه تکاثری انسان را خادم دیگری قرار داده و به سمت کثرت‌طلبی حرکت می‌دهد، اما توسعه کوثری انسان را به زایش زندگی وامی‌دارد. تغییر عالم در اندیشه غربی همان توسعه تکاثری است که انسان را روز به روز به تکثر واداشته و او به انسانی عجول تبدیل می‌کند.
پیشرفت کوثری بدین معناست که در جامعه آنقدر امکان‌های عبادت و بندگی زیاد شده، که می‌توانیم بگوییم سطح همه جامعه تغییر پیدا کرده است. همه جامعه، وزنی متفاوت یافته‌اند و انسان در مسیر اصلاح نفس قرار گرفته است. در واقع تمدن‌سازی اسلامی به معنای بسترسازی سلوک است. یعنی حاکم جامعه اسلامی بایست به گونه‌ای برنامه بنویسد که مردم روز به روز بهتر زندگی کنند و امکان‌های بیشتری برای عبادت داشته باشند.

سید محمدحسین متولی امامی

موسسه مطالعات تمدن اسلامی

ایشان در پایان جلسه الگوهای توسعه غربی را معرفی کردند. مکتب نوسازی غربی بر این اصل استوار است که انسان امروز مجبور است از فضای سنت خارج شود و روزی تسلیم خواهد شد. لازم نیست تلاش کنید تا انسان روشنفکر بسازید، بلکه کافی است او را از سنت و دین ناامید سازید. رهبر معظم انقلاب در مخالفت با این مکتب، دائما در بیانات خود نسل جوان امروز را به امید و جهاد توصیه کرده و تولد روشنفکری را امری بیمار و ابسته خوانده‌اند.
مکتب دوم که مکتب وابستگی است، معتقد است جریان نوسازی تمام جهان را به خود وابسته می‌کند و حتی توسعه غربی درواقع جهان غرب را روز به روز توسعه یافته‌تر و جهان شرق را به تدریج فقیرتر و ابسته‌تر می‌سازد، یعنی هیچ همگرایی خاصی در نوسازی اتفاق نمی‌افتد. صنعتی شدن همواره شما را به سمت شهرنشینی، رفاه و تقلید می‌برد اما کشاورزی موجب تولید و خودکفایی است که تمدن غرب کاملا از آن اعراض نموده است.

تا کنون هیچ دیدگاهی ثبت نشده است.

یک دیدگاه بگذارید

آدرس الکترونیکی شمامنتشر نخواهد شد. زمینه ها برای علامتگذاری لازم هستند.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>